Egzekucja komornicza z nieruchomości wspólnej małżonków – kiedy jest dopuszczalna?

WSZCZĘCIE EGZEKUCJI Z NIERUCHOMOŚCI

Komornik wzywa dłużnika (wskutek wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji z nieruchomości), aby zapłacił dług w ciągu 2 tygodni pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania. Tutaj należy zwrócić uwagę na to, iż stosownie do dyspozycji Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków, jeżeli zobowiązanie zostało zaciągnięte przez małżonka – dłużnika, za zgodą drugiego z małżonków. Jest to reguła nadrzędna, stanowiąca, iż nie jest możliwym ,,sięgnięcie’’ przez wierzyciela długu do licytacji komorniczej nieruchomości wspólnej, jeżeli nie doszło do wcześniejszego wyrażenia przez każdego ze współmałżonków (spośród których obecnie jeden jest dłużnikiem) zgody na zaciągniecie danego zobowiązania.

Istotne jest jednak to, że tytuł wykonawczy (m.in. orzeczenie sądu opatrzone klauzulą wykonalności), który został wystawione przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim stanowi dostateczną podstawę do zajęcia nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego, co oznacza, że do czynności w postaci zajęcia komorniczego nieruchomości nie jest niezbędne uzyskiwanie klauzuli wykonalności przeciwko współmałżonkowi. Niemniej, dalsze czynności egzekucyjne dotyczące nieruchomości będą mogły mieć miejsce wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przeciwko obojgu małżonkom. Powoduje to, iż wierzyciel winien wystąpić z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko współmałżonkowi dłużnika i będzie to możliwe, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności dokonanej za zgodą współmałżonka dłużnika.

Wierzyciel powinien mieć także świadomość tego, iż w sytuacji gdy małżonek dłużnika sprzeciwi się zajęciu, komornik niezwłocznie zawiadomi wierzyciela, który w terminie tygodniowym powinien wystąpić o nadanie przeciwko małżonkowi dłużnika klauzuli wykonalności, gdyż w przeciwnym wypadku dojdzie do umorzenie egzekucji z zajętej nieruchomości.

 

OSZACOWANIE ZAJĘTEJ NIERUCHOMOŚCI

Po upływie terminu określonego w wezwaniu dłużnika do zapłaty długu, jak i po ewentualnym uzyskaniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego przeciwko małżonkowi dłużnika, komornik na wniosek wierzyciela dokonuje opisu i oszacowania zajętej nieruchomości na potrzeby dalszych czynności egzekucyjnych. Następnie, także na wniosek wierzyciela – w przypadku gdy egzekucja dotyczy lokalu mieszkalnego lub nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem mieszkalnym, które służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, wyznacza się termin pierwszej licytacji nieruchomości.

 

Wobec pwyższego, należy pamiętać, iż dokonanie zajęcia nieruchomości wspólnej małżonków jest możliwe także na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przeciwko jednemu z nich. Jest to o tyle istotne, iż często ,,efekt psychologiczny’’ w postaci zajęcia nieruchomości mieszkalnej powoduje, że dłużnik spłaca dług dobrowolnie lub przynajmniej dąży do ugodowego załatwienia sprawy.

W każdym razie, celem zachowania możliwości przeprowadzenia w przyszłości egzekucji z nieruchomości wspólnej małżonków, warto już na początku czynności – np. podczas zawierania umowy, zadbać prewencyjnie o uzyskanie zgody współmałżonka drugiej strony na dokonanie czynności prawnej. Wszakże przezorny zawsze ubezpieczony…

Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne-czy wierzyciele jednak głosu nie mają?

Niewątpliwie jednymi z największych niedogodności dla wierzycieli, których dłużnicy decydują się na otwarcie rzeczonego postępowania są brak możliwości wszczęcia i prowadzenia egzekucji oraz brak perspektywy otrzymania należności wynikających z wierzytelności objętych postępowaniem.

CZY WIERZYCIELE FAKTYCZNIE POZOSTAJĄ POZBAWIENI ORĘŻA UMOŻLIWIAJĄCEGO DOCHODZENIE IM SWOICH PRAW ?

1. Uchylenie skutków dokonania obwieszczenia o otwarciu postępowania na wniosek wierzyciela

Zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19wierzyciel może wnioskować o uchylenie skutków dokonania obwieszczenia o otwarciu postępowania, jeżeli prowadzą one do pokrzywdzenia wierzycieli. W tym zakresie warto wskazać, iż trudno uznać, aby za pokrzywdzenie wierzycieli poczytywać sam fakt, iż nie uzyskają oni pełnej spłaty swojej wierzytelności w przypadku zawarcia układu (który to układ może doprowadzić do częściowej redukcji wierzytelności lub też jej ratalnej spłaty).

Natomiast, jak niewątpliwie słusznie wskazuje się w literaturze przedmiotu, za pokrzywdzenie wierzycieli może być poczytywane m.in. otwieranie kolejno postępowań restrukturyzacyjnych, w odniesieniu do których dłużnik z góry wie, że nie rokują one szans powodzenia, a wskutek których dojdzie do uniemożliwienia przez wierzycieli realizacji praw z przysługujących im wierzytelności i prowadzenia egzekucji. Podobnie za prowadzącą do pokrzywdzenia wierzycieli może zostać poczytana sytuacja, gdy ogłoszenia o otwarciu postępowania dokonuje dłużnik, względem którego nie zachodzą przesłanki do jego prowadzenia t.j. dłużnik, który nie jest niewypłacalny, ani zagrożony niewypłacalnością, a motywacją dla otwarcia postępowania jest np. wyłącznie wola odroczenia terminu spełnienia świadczeń na rzecz wierzycieli.[1]

O uchyleniu skutków obwieszczenia dokonuje się zarazem ogłoszenia w MSiG.

2. Odpowiedzialność odszkodowawcza za dokonanie w złej wierze obwieszczenia o otwarciu postępowania

Równie istotnym jest fakt, że art. 24 przedmiotowej ustawy statuuje podstawę prawną odpowiedzialności odszkodowawczej dłużnika, który dokonał obwieszczenia o otwarciu postepowania w złej wierze.

Najbardziej jaskrawym przejawem złej wiary dłużnika jest wspomniana powyżej okoliczność, gdy pomimo istnienia świadomości dłużnika, że brak jest podstaw do prowadzenia względem niego postępowania, dokonuje on jego otwarcia i jednocześnie dąży w ramach postępowania do osiągniecia innego skutki niż dokonanie restrukturyzacji jego zobowiązań. [2]

Za szkodę poniesioną przez wierzyciela w takim przypadku można poczytać m.in. koszty związane z koniecznością posiłkowania się przez wierzyciela obcymi kapitałami (pożyczka; kredyt), która to konieczność wynika z braku możliwości uzyskania bieżących spłaty od dłużnika wskutek otwarcia przedmiotowego postępowania.

Jak więc widać, wierzyciele nie pozostają całkowicie bezbronni w przypadku otwarcia przez ich dłużnika uproszczonego postępowania restrukturyzacyjnego w złej wierze lub też gdy prowadzi ono do ich pokrzywdzenia. Przy czym udowodnienie tychże okoliczności niejednokrotnie będzie wymagać istotnej inicjatywy po stronie wierzycieli, który to jednak trud może się opłacić i w konsekwencji umożliwić wyegzekwowanie od dłużnika pełnej kwoty swojej wierzytelności lub też uzyskanie stosownego odszkodowania.

 

[1] Tak też: Patryk Filipiak; Uproszczone postępowanie restrukturyzacyjne. Komentarz.; wyd. el. SIP Lex 2020.

[2] Tak też: P. Filipak; Uproszczone …; wyd. el. SIP Lex 2020.

Uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości

CZYM JEST UPROSZCZONY WNIOSEK O UPADŁOŚCI I KTO MOŻE GO ZŁOŻYĆ?

Uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości to formalny wniosek o otwarcie postępowania upadłościowego, który może zostać złożony przez dłużnika lub jego reprezentanta w terminie przewidzianym do złożenia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego lub na postanowienie o odmowie zatwierdzenia układu. Tym samym może on zostać złożony w przypadku, gdy wobec dłużnika toczyło się uprzednio jedno z postępowań restrukturyzacyjnych: postępowanie o zatwierdzenie układu bądź przyspieszone układowe lub układowe czy sanacyjne, które zostało umorzone. Postępowania takie mogą zostać umorzone kiedy:

  • prowadzenie postępowania zmierza do pokrzywdzenia wierzycieli;
  • układ nie został przyjęty w toku postępowania;
  • dłużnik wniósł o umorzenie postepowania i wyraziła na to zgodę rada wierzycieli;
  • z okoliczności sprawy, w szczególności z zachowania dłużnika, wynika, że układ nie zostanie wykonany;
  • dłużnik utracił zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu, a także zobowiązań, które nie mogą zostać objęte układem (czyli de facto gdy stał się niewypłacalny w stopniu uniemożliwiającym dalsze prowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego).

Mając na uwadze powyższe, uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości może zostać złożony, co do zasady, w terminie 2 tygodni od dnia otrzymania przez dłużnika postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego.

Co istotne, uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości (co sugeruje jego nazwa) jest istotnie odformalizowany względem ,,klasycznego’’ wniosku o ogłoszenie upadłości. Ustawa stanowi bowiem, iż wniosek ten powinien spełniać wymogi pisma procesowego oraz zawierać żądanie ogłoszenia upadłości, co oznacza w praktyce:

  • wskazanie, iż stanowi on uproszczony wniosek o ogłoszenie upadłości;
  • oznaczenie sądu do którego jest kierowany; określenie uczestników postępowania i ich przedstawicieli/pełnomocników;
  • wskazanie sygnatury akt postępowania;
  • żądanie ogłoszenia upadłości.

Wniosek podlega opłacie sądowej wynoszącej 200,00 zł – dowód uiszczenia opłaty powinien zostać załączony do wniosku.

W JAKIEJ SYTUACJI WNIOSEK POWINIEN ZOSTAĆ ZŁOŻONY?

Zgodnie z art. 9a prawa upadłościowego nie można ogłosić upadłości przedsiębiorcy w okresie od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia.

Podstawą do ogłoszenia upadłości jest zaistnienie stanu niewypłacalności dłużnika, przy czym podstawą do otwarcia jednego z postępowań restrukturyzacyjnych jest alternatywnie: stan niewypłacalności lub też stan zagrożenia niewypłacalnością.

Tym samym, złożenie uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości jest zasadne w sytuacji, gdy postępowanie restrukturyzacyjne zostaje umorzone wskutek utraty zdolności dłużnika do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu, czyli w praktyce w sytuacji gdy dłużnik stał się de facto niewypłacalny – w szczególności gdy przyczyną otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego był stan zagrożenia niewypłacalnością.

Mając na uwadze powyższe, przy założeniu, że postępowanie restrukturyzacyjne zostało otwarte wobec dłużnika zagrożonego niewypłacalnością, jak i przy założeniu, że do dnia zakończenia lub prawomocnego umorzenia postępowania nie jest możliwe ogłoszenie upadłości, zasadnym wydaje się być wniosek, iż złożenie uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie dla tego przewidzianym powinno skutkować wyłączeniem odpowiedzialności reprezentantów dłużnika będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej za zobowiązania tejże – przy czym wyłączenie tej odpowiedzialności nie jest wprost wyrażone w treści przepisów ustawy.

Wskazać wypada, gwoli zupełności, iż powyżej opisany przypadek nie jest jedynym, w którym należy rozważyć zasadność złożenia uproszczonego wniosku o ogłoszenie upadłości wskutek fiaska postępowania restrukturyzacyjnego – w praktyce ważnym jest, aby rozważenie zasadności złożenia rzeczonego wniosku następowało każdorazowo po umorzeniu postępowania.