Przewiń niżej

Prawo kołem się toczy - czyli prawo restrukturyzacyjne po wejściu w życie nowej ustawy

Magdalena Hajduk

Przepisy prawne dotyczące postępowania układowego pojawiły się w polskim porządku prawnym już w okresie międzywojennym. Idea postępowania układowego, a następnie postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu, polegająca na dążeniu do utrzymania bytu gospodarczego przedsiębiorcy w sposób, który stanowiłby zaspokojenie interesów zarówno wierzycieli, jak i samego dłużnika, nie uległa znaczącej zmianie na przestrzeni lat.

Z dniem 1 stycznia 2016 r. weszła w życie nowa ustawa - Prawo restrukturyzacyjne[1], która zmieniła formułę dotychczasowego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu. Warto zatem dokonać krótkiej analizy nowych rozwiązań prawnych.

W drodze ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze[2], polski ustawodawca wprowadził do porządku prawnego dwuetapowe postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu, poprzedzane każdorazowo ogłoszeniem upadłości dłużnika. Prawo restrukturyzacyjne przywróciło postępowaniu układowemu jego samodzielny byt jako samoistnego postępowania. Podobna konstrukcja obowiązywała na mocy rozporządzenia Prawo o postępowaniu układowym[3] - aktu prawnego istniejącego obok rozporządzenia Prawo upadłościowe[4] (obydwa rozporządzenia obowiązywały w latach 1934 - 2003). Postępowanie układowe na powrót będzie zatem inicjowane wnioskiem dłużnika, bez konieczności przeprowadzania odrębnego postępowania sądowego w przedmiocie ogłoszenia upadłości. W tym przypadku mamy do czynienia z rozwiązaniem prawnym, które po latach przeżywa swój renesans – ma to miejsce z pewnością przynajmniej w zakresie głównych jego założeń.

Mocą prawa restrukturyzacyjnego został uchylony tytuł VI części I p. u. i n. „Układ”- dodany natomiast został tytuł Va „Układ w upadłości”, który stanowi swoiste połączenie upadłościowego postępowania likwidacyjnego z układowym. Warto w tym miejscu zaznaczyć, iż dotychczas obowiązująca ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze, z dniem 1 stycznia 2016 r. zmieniła swoją nazwę na Prawo upadłościowe. W trybie „układu w upadłości” możliwe jest całkowite lub częściowe wstrzymanie likwidacji masy upadłości do czasu zatwierdzenia układu. W zakresie nieuregulowanym w powyższym tytule, do układu i jego skutków przepisy prawa restrukturyzacyjnego stosuje się odpowiednio (art. 266f p. u.).

W świetle regulacji art. 9a p. u., od otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego do jego zakończenia lub prawomocnego umorzenia nie można ogłosić upadłości przedsiębiorcy. Wielu specjalistów przedmiotu podkreśla, iż powyższa regulacja doprowadzić może do celowego wszczynania przez dłużników postępowań restrukturyzacyjnych, celem uniknięcia ogłoszenia upadłości oraz związanych z tym konsekwencji.

Jak zostało już wyżej powiedziane, dłużnik, względem którego będzie prowadzone postępowanie układowe na podstawie prawa restrukturyzacyjnego, nie będzie zatem równocześnie „upadłym”- celem nowego postępowania restrukturyzacyjnego jest bowiem dążenie do uniknięcia ogłoszenia upadłości dłużnika, poprzez umożliwienie mu restrukturyzacji w drodze zawarcia układu z wierzycielami. Główną zaletą nowej ustawy ma stać się zwiększenie efektywności procedur zapobiegania niewypłacalności przedsiębiorców.

Ustawa Prawo restrukturyzacyjne wprowadza możliwość zawarcia przez dłużnika układu z wierzycielami w czterech trybach: postępowania o zatwierdzenie układu, przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego oraz postępowania sanacyjnego. Wprowadzenie zróżnicowanych trybów postępowania restrukturyzacyjnego ma umożliwić wybór trybu odpowiedniego dla danego przedsiębiorcy, na co wpływ w głównej mierze będzie mieć jego sytuacja finansowa.

Postępowanie o zatwierdzenie układu

Powyższy tryb postępowania układowego umożliwiać będzie zawarcie układu w wyniku samodzielnego zbierania głosów wierzycieli przez dłużnika, bez udziału sądu.

Postępowanie rozpoczynać się będzie zawarciem przez dłużnika umowy z osobą posiadającą licencję nadzorcy restrukturyzacyjnego (jest ona tożsama z licencją syndyka). Etap ten można określić jako postępowanie pozasądowe. Dłużnik nie jest wówczas w żaden sposób ograniczony w możliwości rozporządzania swoim majątkiem, jednocześnie nie uzyskuje jednak jakiejkolwiek ochrony przed egzekucją. Nadzorca restrukturyzacyjny pełnić będzie funkcję nadzorcy układu.

Etap drugi postępowania o zatwierdzenie układu ma natomiast charakter sądowego postępowania restrukturyzacyjnego, wszczynanego wnioskiem dłużnika o zatwierdzenie układu. Postępowanie to kończyć się będzie uprawomocnieniem się postanowienia sądu o zatwierdzeniu bądź odmowie zatwierdzenia układu.

Co istotne, postępowanie o zatwierdzenie układu może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Przyspieszone postępowanie układowe

Przyspieszone postępowanie układowe rozpoczyna się złożeniem do sądu restrukturyzacyjnego wniosku o otwarcie postępowania, kończy natomiast z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu bądź odmowie zatwierdzenia układu albo o umorzeniu postępowania układowego.

Przyspieszone postępowanie układowe umożliwia dłużnikowi zawarcie układu po sporządzeniu spisu wierzytelności w uproszczonym trybie oraz może być prowadzone, jeżeli suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem nie przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Postępowanie układowe

Postępowanie układowe umożliwia dłużnikowi, niemogącemu prowadzić przyspieszonego postępowania układowego, zawarcie układu po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności. Postepowanie układowe w tym trybie może prowadzić dłużnik, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Podobnie jak przyspieszone postępowanie układowe, rozpoczyna się złożeniem do sądu restrukturyzacyjnego wniosku o otwarcie postępowania, kończy natomiast z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o zatwierdzeniu bądź odmowie zatwierdzenia układu albo o umorzeniu postępowania układowego.

Postępowanie sanacyjne

Postępowanie sanacyjne jest najbardziej rozbudowane i umożliwia dłużnikowi przeprowadzenie działań sanacyjnych (którymi są czynności prawne i faktyczne, zmierzające do poprawy sytuacji ekonomicznej dłużnika i mające na celu przywrócenie dłużnikowi zdolności do wykonywania zobowiązań) oraz zawarcie układu, po sporządzeniu i zatwierdzeniu spisu wierzytelności. Rozpoczyna się od złożenia przez dłużnika wniosku o otwarcie postępowania sanacyjnego.

Postępowanie sanacyjne może prowadzić dłużnik, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nad układem przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem.

Po wydaniu przez sąd postanowienia w przedmiocie przyjęcia i zatwierdzenia układu- kolejnym etapem jest wykonanie układu przez dłużnika. Postępowanie układowe kończy się w momencie uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu wykonania układu lub o uchyleniu układu albo wygaśnięciu układu z mocy prawa.

 

Wszystkie z wyżej wymienionych trybów postępowań restrukturyzacyjnych przebiegają według tego samego schematu, odnoszą się do nich te same reguły prawa restrukturyzacyjnego. W każdym postępowaniu restrukturyzacyjnym należy zatem sporządzić spis wierzytelności, przeprowadzane jest zgromadzenie wierzycieli, na którym jest głosowany układ (do zawarcia układu konieczne jest uzyskanie akceptacji wierzycieli posiadających co najmniej 2/3 sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom), układ jest badany przez sąd, który następnie zatwierdza go w drodze postanowienia bądź odmawia powyższego lub umarza postępowanie.

Od 1 stycznia 2016 r. przedsiębiorca stający w obliczu poważnych problemów finansowych związanych z prowadzoną przez niego działalnością będzie mógł skorzystać z instytucji postępowania restrukturyzacyjnego, co może skutecznie uchronić go, a przynajmniej oddalić w czasie, widmo grożącej upadłości.

 

W Polsce od lat utrzymywała się podobna tendencja - liczba ogłaszanych upadłości obejmujących likwidację majątku dłużnika ponad pięciokrotnie przewyższała liczbę ogłaszanych upadłości z możliwością zawarcia układu. Natomiast w badaniu TNS Pentor w 2011 r. efektywność postępowań układowych została oceniona jako bardzo dobra jedynie przez 2% respondentów[5] . Być może główny problem tkwił w braku regulacji mogących stanowić zachętę do składania wniosków o ogłoszenie upadłości układowej, skoro restrukturyzacja w tym trybie została ściśle powiązana z upadłością przedsiębiorcy, który dodatkowo funkcjonując w obrocie z dodatkowym oznaczeniem „w upadłości układowej”, zostawał skutecznie pozbawiany możliwości pozyskiwania funduszy na restrukturyzację. Powyższe tłumaczy relatywnie małe zainteresowanie procedurami układowymi.

Odejście przez ustawodawcę od dwuetapowego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na rzecz samoistnego postępowania układowego, stanowi nie tylko częściowy powrót do nieobowiązujących już konstrukcji prawnych ale, w założeniu, ma się przyczynić do zwiększenia atrakcyjności postępowań restrukturyzacyjnych oraz ograniczyć tym samym liczbę ogłaszanych upadłości. Czy ustawodawca osiągnie swój cel? Czy kolejna z wprowadzanych form restrukturyzacji zmobilizuje przedsiębiorców do dołożenia zwiększonych starań w celu utrzymania własnego bytu gospodarczego? Czy nowa alternatywa stanowić będzie jedynie drogę do „czasowej ucieczki” przed upadłością? Wszystko to pokażą najbliższe miesiące…

 

[1] Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 2015 poz. 978).

[2] Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. 2003 Nr 60 poz. 535), zwana dalej jako p. u. i n.- nowe brzmienie tytułu ustawy- Prawo upadłościowe, zwanej dalej jako p. u., weszła w życie z dn. 1.01.2016 r.

[3] Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo o postępowaniu układowym (Dz.U. 1934 nr 93 poz. 836).

[4] Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. 1934 nr 93 poz. 834).

[5] P. Misiukiewicz, Koncepcje zmian regulacji procesów naprawczych przedsiębiorstw. Zasięg a bariery procesów naprawczych w Polsce, w: A. Adamska, E. Mączyńska (red), Upadłości, bankructwa i naprawa przedsiębiorstw. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2013, s. 315.

Kategoria: Prawo restrukturyzacyjne Prawo upadłościowe

Szukaj
w Strefie Wiedzy

IP Blog Spółki z Górnej Półki Procesowy.pl

 

W celu poprawienia jakości świadczonych usług na naszej stronie wykorzystujemy pliki cookies. To całkowicie bezpieczne dla Ciebie i Twoich danych. Jeśli nie wyrażasz na to zgody, prosimy, zmień ustawienia swojej przeglądarki.

Zamknij