Z reguły proces budowania specjalizacji w kancelarii, rozpoczyna się od uświadomienia potrzeb. Zdarza się, że czasem proces ten podporządkowany jest określonemu trendowi rynkowemu czy nawet modzie.  Pod koniec lat dziewięćdziesiątych i na początku pierwszej dekady obecnego stulecia, prawie każda kancelaria w zestawie swoich specjalizacji wymieniała  fuzje i przejęcia, prawo IT i obsługę rynków kapitałowych. Nie badałem tego, ale podejrzewam, że w niektórych przypadkach deklarowane specjalizacje nie znajdowały żadnego przełożenia na codzienność tych kancelarii. Jestem zdania, że specjalizacji, podobnie jak dań w menu, powinno być tyle, by nie tworzyć wrażenia, że są nie świeże. Więcej…

Wielokrotnie osoby, którym przysługuje zasadne roszczenie względem innych podmiotów, nie dochodzą swych prawa przed sądem z uwagi na konieczność wydatkowania kosztów sądowych, na których poniesienie nie mogą sobie pozwolić. W ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jednolity: Dz. U. 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.) ustawodawca przewidział instytucję zwolnienia od kosztów sądowych, która umożliwia stronie na wystąpienie z roszczeniem bez konieczności ponoszenia kosztów sądowych w części, a nawet w całości.

Podczas postępowania sądowego, strona może złożyć stosowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd przed którym sprawa się toczy lub w przyszłości będzie się toczyć, może zwolnić osobę fizyczną od kosztów, jeśli ta wykaże, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.  Na postanowienie sądu o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych przysługuje zażalenie, od którego nie pobiera się opłat.

Wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych może być sporządzony zarówno w formie pisemnej, jak i w formie ustnej (zgłoszenie wniosku ustnie może nastąpić na posiedzeniu/rozprawie). Istotne jest także to, iż taki wniosek może być złożony w toku całego postępowania (wyjątek stanowi postępowanie wieczystoksięgowe, podczas którego o zwolnienie od kosztów można się ubiegać wyłącznie przed złożeniem wniosku o wpis do księgi wieczystej). Należy jednak mieć na uwadze to, iż zwolnienie od kosztów działa od chwili złożenia wniosku, zatem nie ma ono mocy wstecznej.   Pokreślić należy, że zwolnienie przyznane stronie na etapie postępowania sądowego rozciąga się także na postępowanie egzekucyjne.

Jeżeli pismo, które podlega opłacie, zawiera jednocześnie wniosek o przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych, obowiązek uiszczenia opłaty powstaje z chwilą oddalenia wniosku i konieczne jest uprzednie wezwanie przewodniczącego sądu do uregulowania opłaty.

Do wniosku strona powinna dołączyć oświadczenie zawierające szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, według ustalonego wzoru. Wniosek o zwolnienie od kosztów postępowania powinien zawierać:

1) tytuł pisma (wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych);

2) dane osoby ubiegającej się o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (imię, nazwisko, miejsce zamieszkania);

3) dane strony przeciwnej/ pozostałych uczestników postępowania

4)      oznaczenie sądu, do którego pismo podlegające opłacie ma być wniesione,

5)      wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, z zaznaczeniem czy zwolnienie ma nastąpić z całości czy części kosztów;

6)      oświadczenie o niemożności poniesienia kosztów w całości lub części bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny;

7)      podpis wnioskodawcy/ pełnomocnika wnioskodawcy

8)      załączniki (oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku , dochodach, źródłach utrzymania się – wzór oświadczenia dostępny jest w każdym sądzie, dokumenty stwierdzające stan materialny np. zaświadczenie o zarobkach etc.)

Jeżeli na etapie rozpatrywania wniosku okaże się, że nie zawiera on wszystkich wymaganych danych, albo nie zawiera stosownego oświadczenia, sąd wzywa osobę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów do uzupełnienia lub poprawienia pisma, pod rygorem zwrotu wniosku.

W sytuacji gdy sąd poweźmie wątpliwości co do prawdziwości danych zawartych we wniosku (np. co do stanu majątkowego) może zarządzić dochodzenie. Sąd jest także uprawniony do cofnięcia zwolnienia od kosztów, jeżeli na późniejszym etapie postępowania okaże się, że okoliczności na podstawie których przyznano stronie zwolnienie nigdy nie istniały lub przestały istnieć. W takiej sytuacji strona, która uprzednio korzystała z dobrodziejstwa instytucji zwolnienia od kosztów sądowych, jest zobowiązana uiścić wszystkie dotychczasowe koszty.

Sąd może zwolnić stronę od ponoszenia wszystkich kosztów sądowych, ale może także zwolnić ją w części, jeżeli  strona jest w stanie ponieść część kosztów. Częściowe zwolnienie może polegać albo na zwolnieniu od poniesienia procentowej części kosztów, określonej kwoty, albo niektórych opłat lub wydatków. W pozostałej części strona jest zobowiązana uiścić należną opłatę/wydatki.

Wielokrotnie osoby zwolnione od ponoszenia kosztów sądowych, w przypadku niekorzystnego rozstrzygnięcia Sądu, mają  przekonanie, że zwolnienie obejmuje także koszty zastępstwa procesowego strony przeciwnej. Nic bardziej mylnego! Jeżeli strona, która mocą postanowienia Sądu została zwolniona od kosztów sądowych przegra sprawę, obowiązana jest zwrócić stronie wygranej koszty zastępstwa procesowego.  Zgodnie z przepisem art. 108 ustawy  o kosztach sądowych w sprawach cywilnych zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi, a przede wszystkim kosztów zastępstwa procesowego, przyznanych przeciwnej stronie ze względu na udział profesjonalnego pełnomocnika w jej sprawie. Pozostałe koszty w takim przypadku pokrywa Skarb Państwa.  Jeżeli wynik sprawy będzie dla takiej osoby korzystny – obowiązek zwrotu wszelkich poniesionych podczas procesu kosztów spoczywa na drugiej stronie.

Jednym z założeń obowiązującej od 1 stycznia 2012 r. ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze jest, jak wynika to z uzasadnienia rządowego projektu ustawy „usprawnienie instrumentów przeciwdziałania nielegalnej eksploatacji kopalin”. Założenie to jest realizowane między innymi poprzez wprowadzenie konstrukcji opłat – dodatkowej oraz podwyższonej, jako sankcji za naruszenie przepisów Ustawy.

Zgodnie z art. 139 Ustawy, za działalność prowadzoną z naruszeniem warunków określonych w koncesji lub zatwierdzonym projekcie robót geologicznych wymierzana jest opłata dodatkowa.

Bardzo ważnym uregulowaniem przesądzającym o represyjnym charakterze opłaty dodatkowej jest stwierdzenie, iż opłata ta jest niezależna od pozostałych opłat regulowanych przepisami Ustawy. Oznacza to, że nałożenie na przedsiębiorcę obowiązku uiszczenia opłaty dodatkowej nie zwalnia go od obowiązku zapłaty wszelkich innych opłat (np. opłaty eksploatacyjnej) jakie jest zobowiązany uiszczać zgodnie z przepisami ustawy.

Opłatę dodatkową ustala w drodze decyzji, odpowiednio organ koncesyjny lub organ administracji geologicznej, który zatwierdził projekt robót geologicznych, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania.

Opłatę należy uiścić w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a dowód wniesienia opłaty niezwłocznie przedstawić właściwemu organowi koncesyjnemu oraz odpowiednim innym organom (w zależności od rodzaju prowadzonej działalności).

Aktualnie stawki opłaty dodatkowej prezentują się następująco:

• Opłatę dodatkową za poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin określonych w art. 10 ust. 1 Ustawy, ustala się w  wysokości pięciokrotnej stawki opłaty dla danego rodzaju kopaliny za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością.
• Opłatę dodatkową za wykonywanie robót geologicznych ustala się w wysokości 10000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością.
• Natomiast opłatę dodatkową za wydobywanie kopalin, podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji, podziemne składowanie odpadów, ustala się w wysokości pięciokrotnej stawki opłaty dla danego rodzaju kopaliny lub danego rodzaju magazynowanej substancji lub składowanych odpadów, pomnożonej odpowiednio przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, ilość zatłoczonej w ten sposób substancji lub ilość składowanych w ten sposób odpadów.

Ustawa wyraźnie oddziela od siebie dwie opłaty mające charakter represyjny i skoro opłata dodatkowa jest sankcją za działalność prowadzoną niezgodnie z udzieloną koncesją, to działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych zgodnie z art. 140 Ustawy podlega opłacie podwyższonej.

Opłata ta nie jest już więc pobierana niezależnie od innych opłat – skoro podstawę do jej nałożenia stanowi dzielność bez koncesji, ma już więc ona charakter strcite represyjny, lecz nie można jej także utożsamiać np. z grzywną czy karą pieniężną.

Organami właściwymi w sprawach działalność wykonywanej bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego projektu robót geologicznych są minister właściwy do spraw środowiska w odniesieniu do działalności wykonywanej w granicach obszarów morskich, oraz w zakresie podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji i podziemnego składowania odpadów, a w pozostałym zakresie starosta.

Analogicznie jak w przypadku opłaty dodatkowej, opłatę podwyższoną należy uiścić w terminie czternastu dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a dowód wniesienia opłaty niezwłocznie przedstawić właściwemu organowi koncesyjnemu oraz odpowiednim innym organom (w zależności od rodzaju prowadzonej działalności).

Wysokość stawek opłaty podwyższonej prezentuje się następująco:

• Opłatę podwyższoną za poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin określonych w art. 10 ust. 1 Ustawy, ustala się w  wysokości 50 000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością.
• Opłatę podwyższoną za wykonywanie robót geologicznych ustala się w wysokości 40 000 zł za każdy kilometr kwadratowy powierzchni terenu objętego taką działalnością.
• Opłatę podwyższoną za wydobywanie kopalin ustala się w wysokości czterdziestokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej bez koncesji kopaliny.
• Opłatę podwyższoną za podziemne bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz za podziemne składowanie odpadów ustala się w wysokości dwustukrotnej stawki opłaty dla danego rodzaju magazynowanej substancji lub dla danego rodzaju składowanych odpadów, pomnożonej odpowiednio przez ilość zatłoczonej bez koncesji substancji lub ilość składowanych bez koncesji odpadów.

Myślę, że głównie w konstrukcji opłaty podwyższonej ustawodawca ma zamiar realizować jeden z celów nowej ustawy jakim jest przeciwdziałanie nielegalnemu wydobywaniu kopalin, może to przede wszystkim wynikać z określenia stawek opłaty które w praktyce mogą być bardzo wysokie.

Kodeks spółek handlowych wymaga, aby spółka, która uzyskała status spółki dominującej lub go utraciła, zawiadomiła o tym fakcie spółkę zależną. Ustawa wskazuje kilka kryteriów oceny, czy między podmiotami powstał stosunek dominacji. Jednym z nich jest dysponowanie przez jedną spółkę większością głosów na walnym zgromadzeniu/ zgromadzeniu wspólników drugiej spółki. W praktyce ustalenie takich powiązań może rodzić dla spółki wiele trudności, a stawka jest wysoka. Zaniedbanie obowiązku skutkuje zawieszeniem wykonywania prawa głosu z akcji lub udziałów reprezentujących więcej niż 33 % kapitału zakładowego w spółce zależnej. Więcej…

Tryb zamówienia z wolnej ręki, zgodnie z ustawową definicją, obejmuje negocjacje zamawiającego z jednym tylko wykonawcą, w wyniku których ma dojść do zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego (art. 66 ust. 1 prawa zamówień publicznych). Nie w każdej jednak sytuacji negocjującym stronom uda się dojść do porozumienia co do wszystkich postanowień, które były przedmiotem negocjacji - a taki właśnie stan, w świetle przepisu art. 72 § 1 Kodeksu cywilnego umożliwia zawarcie umowy. Zamawiający staje wówczas przed dylematem, co począć z rozpoczętym postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego – czy unieważnić je, a jeśli tak, to w oparciu o jaką podstawę prawną? A może zakończyć postępowanie w inny sposób?

Więcej…

Najem okazjonalny został uregulowany w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 2009 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2010 r. Nr 3, poz. 13), w drodze której do ustawy został dodany rozdział 2a, zatytułowany „Najem okazjonalny lokalu”. Więcej…

Jeszcze nie tak dawno specjalizacja w zawodzie adwokata była pojęciem  nieznanym. Radcowie prawni i owszem, z racji tego, że nie mogli  świadczyć pomocy prawnej w takim zakresie jak adwokaci, przypisani byli niejako do obsługi obrotu gospodarczego. Wprawdzie to ”przypisanie” wiele wspólnego ze specjalizacją -  w obecnym znaczeniu tego pojęcia – nie miało, ale przyjąć można, że było  rodzajem bardzo szerokiej specjalizacji w obrębie  prawa gospodarczego. Czasy się zmieniły, a wraz z nimi zmieniła się  pozycja ustrojowa i możliwości radców prawnych. Zakres ich działania w chwili obecnej, wyjąwszy jeszcze obrony w sprawach karnych, niczym się nie różni od zakresu działania adwokatów. Więcej…

W granicach określonych przez ustawy Skarb Państwa, z wyłączeniem innych osób, może korzystać z przedmiotu własności górniczej albo rozporządzać swoim prawem wyłącznie przez ustanowienie użytkowania górniczego. Ustanowienie użytkowania górniczego następuje w drodze zawarcia umowy na piśmie pomiędzy Skarbem Państwa reprezentowanym przez właściwe organy koncesyjne (minister środowiska, starosta, marszałek województwa) a podmiotem, który ubiega się  o ustanowienie użytkowania górniczego. Umowa zawierana jest na okres nie dłuższy niż 50 lat. Więcej…

W opinii prawnej opublikowanej w styczniu 2012 r.  na stronach Urzędu Zamówień Publicznych wyrażono stanowisko, iż instytuty badawcze, działające w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30.04.2010 r. o instytutach badawczych (Dz. U. z 2010 r., nr 96, poz. 618 z późn. zm.) zobligowane są do stosowania przepisów prawa zamówień publicznych. Więcej…

Jeżeli nieruchomość nie posiada odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do niej budynków gospodarskich, wówczas przysługuje nam roszczenie o ustanowienie drogi koniecznej. W rzeczywistości chodzi tu zarówno o całkowity brak dostępu, jak również o sytuację, gdy dostęp co prawda istnieje, ale jest nieodpowiedni (nie zapewnia łączności umożliwiającej normalne korzystanie z nieruchomości). Chodzi tu więc o taką sytuację, by  połączenie z drogą publiczną zapewniało wszelką niezbędną łączność z tą drogą, umożliwiając normalne, gospodarcze korzystanie z nieruchomości. Więcej…